ΟΙ ΚΑΤΑΒΑΣΙΕΣ ΤΗΣ ΠΕΝΤΗΚΟΣΤΗΣ

http://paparokades.blogspot.gr

Ωδή α’

Ποντω εκάλυψε Φαραώ συν άρμασιν, ο συντρίβων πολέμους εν υψηλώ βραχίονι, άσωμεν αυτώ, ότι δεδόξασται.

Μετάφραση
Καταπόντισε τον Φαραώ με τα πολεμικά άρματά του ο Κύριος, που συντρίβει τους εχθρούς με το δυνατό του βραχίονα. Ας υμνήσουμε Αυτόν, γιατί μεγάλη η δόξα Του.

Ωδή γ’

Την εξ ύψους δύναμιν τοις Μαθηταίς, Χριστέ, έως αν ενδύσησθε έφης, καθίσατε εν Ιερουσαλήμ, εγώ δε ως εμέ Παράκλητον άλλον, Πνεύμα το εμόν τε και Πατρός αποστελώ, εν ω στερεωθήσεσθε.

Μετάφραση
Στους Μαθητάς σου, Χριστέ, είπες: Να παραμείνετε στην Ιερουσαλήμ έως ότου ενδυθείτε τη δύναμη που θα ‘ρθει από τον Ουρανό. Και εγώ θα σας στείλω άλλο παρηγορητή, όμοιο κατά την ουσία με μένα, το Πνεύμα το Άγιον που είναι και δικό μου και του Πατρός μου, με τη χάρη του οποίου θα στερεωθείτε στην πίστη.

Ωδή δ’

Κατανοών ο Προφήτης, την επ' εσχάτων σου Χριστέ έλευσιν, ανεβόα• την σην εισακήκοα Κυριε δυναστείαν, ότι πάντας του σώσαι, τους χριστούς σου ελήλυθας.

Μετάφραση
Βλέποντας νοερά ο προφήτης, Χριστέ, τον ερχομό Σου στους εσχάτους καιρούς, αναφωνούσε: Άκουσα με προσοχή για τη δύναμη της Θεότητός Σου, Κύριε, το πώς Συ ήρθες στον κόσμο για να σώσεις τους χρισμένους Σου (με το χρίσμα του Αγίου Πνεύματος).

Ωδή ε’

Το δια τον φόβον σου ληφθέν Κυριε, εν γαστρί των Προφητών, και κυηθέν επί της γης πνεύμα σωτηρίας, αποστολικάς καρδίας κτίζει καθαράς, και εν τοις πιστοίς ευθές εγκαινίζεται• φως γαρ και ειρήνη, διότι τα σα προστάγματα.

Μετάφραση
Το Άγιο Πνεύμα που οι προφήτες γεμάτοι από τον προς Σε φόβο έλαβαν στη νοητή κοιλία τους, στο νου τους και απεκάλυψαν σαν με γέννηση στους θνητούς, αυτό που οδηγεί στη σωτηρία, τις καρδιές των Αποστόλων ανακαινίζει και τα βάθη της ψυχής των πιστών, άδολο αυτό, αναγεννά. Διότι εκπληρώνοντας τα προστάγματά σου, Κύριε, έχουμε το Αγ. Πνεύμα που φωτίζει και ειρηνεύει.

Ωδή στ’

Ναυτιών τω σάλω, των βιοτικών μελημάτων, συμπλόοις ποντούμενος αμαρτίαις, και ψυχοφθόρω θηρί προσριπτούμενος, ως ο Ιωνάς Χριστέ βοώ σοι• Εκ θανατηφόρου με βυθού ανάγαγε.

Μετάφραση
Ζαλισμένος από την τρικυμία των βιοτικών φροντίδων και περισπασμών, καταποντισμένος από τις αμαρτίες μου που με συντροφεύουν, κινδυνεύοντας να καταβροχθισθώ από το ψυχοφθόρο θηρίο, το Διάβολο, σαν τον Ιωνά, από τα βάθη της καρδιάς μου αναφωνώ σε Σένα Χριστέ, από το θανατηφόρο βυθό βγάλε με έξω.

Ωδή ζ’

Οι εν καμίνω του πυρός εμβληθέντες όσιοι Παίδες, το πυρ εις δρόσον μετέβαλον, δια της υμνωδίας, ούτω βοώντες• Ευλογητός ει Κυριε, ο Θεός των Πατέρων ημών.

Μετάφραση
Οι Τρείς όσιοι Παίδες που ρίχτηκαν στο καμίνι της φωτιάς, με την προσευχή τους σε δροσιά μετέβαλαν τη φωτιά της καμίνου, έτσι αναφωνώντας: δοξασμένος είσαι, Κύριε, Συ ο Θεός των Πατέρων μας.

Ωδή η’

Άφλεκτος πυρί εν Σινά προσομιλούσα, βάτος Θεόν εγνώρισε, τω βραδυγλώσσω και δυσήχω Μωσεί και Παίδας ζήλος Θεού, τρεις αναλώτους τω πυρί υμνωδούς έδειξε• Παντα τα έργα τον Κυριον υμνείτε, και υπερυψούτε εις πάντας τους αιώνας.

Μετάφραση
Η βάτος στο Σινά που, μολονότι μέσα στη φωτιά, δεν κατακαιόταν, τον Θεό φανέρωσε στο βραδύγλωσσο και γι’ αυτό δύσκολα ακουόμενο Μωυσή. Και ο ευσεβής προς τον Θεό πόθος τους Τρεις Παίδες άφλεκτους απ’ τη φωτιά διαφύλαξε και γι’ αυτό δοξολογητάς του Θεού ανέδειξε που έψαλλαν: όλα τα δημιουργήματα υμνείτε τον Κύριο, υψώσατε Αυτόν πάνω από κάθε άνθρωπο μεγαλείο αιώνια.

Ωδή θ’

Μη της φθοράς διαπείρα κυοφορήσασα, και παντεχνήμονι Λογω σάρκα δανείσασα, Μήτερ απείρανδρε, Παρθένε Θεοτόκε, δοχείον του αστέκτου, χωρίον του απείρου πλαστουργού σου, σε μεγαλύνομεν.

Μετάφραση
Παρθένε Θεοτόκε, που κυοφόρησες χωρίς να δοκιμάσει φθορά η παρθενία σου και δάνεισες τη σάρκα σου στο Λόγο του Θεού, τον δημιουργό των απάντων, Μητέρα που δεν έλαβες πείρα ανδρός, σκεύος που δέχτηκες μέσα σου Αυτόν που τίποτε δεν μπορεί να Τον περικλείσει, τόπος που χώρεσε τον πλάστη σου, που δεν περιορίζεται σε χώρο, Εσένα μεγαλύνομε.

Και εδώ η ερμηνεία των Ιαμβικών Καταβασιών που ψάλλονται κατά τη περίοδο Αναλήψεως, Πεντηκοστής και Αγίων Πάντων!



 Ο πρώτος Ιαμβικός Ειρμός έχει τους παρακάτω στίχους:

Ωδή α΄  Ειρμός

Θείω καλυφθείς ο βραδύγλωσσος γνόφω
Ερρητόρευσε τον Θεόγραφον Νόμον.

Ιλύν γαρ εκτινάξας όμματος Νόου
Ορά τον Οντα και μυείται Πνεύματος Γνώσιν
Γεραίρων ενθέοις τοις άσμασιν.

Ελεύθερη απόδοση του ως άνω Ειρμού έχει ως εξής:

Αφού καλύφτηκε με θεία σκοτεινή νεφέλη ο Μωυσής (που ήταν βραδύγλωσσος ), κήρυξε σαν ρήτορας στους Εβραίους το Νόμο που του έδωσε ο Θεός. (Τις δέκα Εντολές γραμμένες σε πλάκες).

Πρώτα τίναξε από τα πνευματικά του μάτια το βούρκο. Τότε είδε  καθαρά τον Θεόν που υπάρχει αιώνια.

Και με τρόπο μυστικό μυήθηκε στη Θεία Γνώση του Αγίου Πνεύματος δοξολογώντας τον Θεό με άσματα θεόπνευστα.

Αυτός ο Ιαμβικός ειρμός αναφέρεται στο ΙΘ Κεφάλαιο της ΕΞΟΔΟΥ όπου ο Θεός κατέβηκε στο όρος Σινά και παρέδωκε στον Μωυσή τις Δέκα Εντολές .
..εγένετο δε τη ημέρα τη Τρίτη γεννηθέντος προς όρθρον και εγίνοντο φωναί και αστραπαί και Νεφέλη γνοφώδης επ’ όρους Σινά… Το όρος Σινά εκαπνίζετο  όλον δια το καταβεβηκέναι επ’ αυτώ τον Θεόν εν πυρί..

 

Ωδή γ΄. Ειρμός.

Έρρηξε γαστρός ητεκνωμένης πέδας.
Ύβριν τε δυσκάθεκτον ευτεκνουμένης.
Μόνη προσευχή της προφήτιδος  πάλαι Άννης.
Φερούσης Πνεύμα συντετριμμένον.
Προς τον δυνάστην και Θεόν των γνώσεων.

Σε ελεύθερη μετάφραση:

Έσπασε κάποτε τα δεσμά της άτεκνης κοιλίας της Άννας (μητέρας του προφήτη Σαμουήλ). Καθώς και την υβριστική συμπεριφορά της πολύτεκνης (Φεννάνας), η προσευχή και μόνο της προφήτισσας Άννας. Πρόσφερε το ταπεινό της πνεύμα ως θυσία στον Παντογνώστη και Παντοδύναμο Θεό.

Ο Ειρμός αυτός αναφέρεται στο Βιβλίο της Αγίας Γραφής: Βασιλειών Α.
Ζούσε κάποτε στο όρος Εφραίμ ο Ισραηλίτης Ελκανά που είχε παντρευτεί δύο γυναίκες. Τη Φεννάνα που ήταν πολύτεκνη. Και την Άννα που ήταν στείρα.
Η πολύτεκνη Φεννάνα της φερόταν απαίσια επειδή την αγαπούσε περισσότερο ο Ελκανά παρόλο που ήταν στείρα. Η Άννα προσευχήθηκε με θέρμη στο Θεό.
Παρακαλούσε με δάκρυα το Θεό να τη λυπηθεί και να της χαρίσει παιδί. Πράγματι συνέλαβε και γέννησε υιό τον Σαμουήλ που τον αφιέρωσε στην υπηρεσία του Θεού.
ΒΑΣΙΛΕΙΩΝ Α΄ (1-28).

Ακολουθεί ο επόμενος Ιαμβικός Ειρμός της Ωδής δ΄

Ωδή δ΄ Ειρμός

Άναξ ανάκτων, οίος εξ οίου μόνος.
Λόγος προελθών Πατρός εξ αναιτίου.
Ισοσθενές σου Πνεύμα τοις Αποστόλοις.
Νημερτές εξέπεμψας ως ευεργέτης
Άδουσι! Δόξα τω κράτει Σου Κύριε!

Σε ελεύθερη μετάφραση:

Βασιλιά των βασιλέων (Χριστέ), που έχεις την ίδια θεϊκή ουσία με τον Πατέρα Θεό (Ομοούσιος). Εσύ που προήλθες (γεννήθηκες) ως Λόγος από τον ανερμήνευτο (αναίτιο) Πατέρα. Εσύ το ισοδύναμο Άγιο Πνεύμα σου, αψευδώς και αληθινό απέστειλες από τον ουρανό στους Αποστόλους σου που ψάλλουν σε σένα: Δόξα στη Δύναμη σου Κύριε!

Παραθέτουμε ένα άλλο ωραιότατο Ιαμβικό Ειρμό της Ωδής ε΄:                 

Ωδή ε΄ Ειρμός.
Λυτήριον κάθαρσιν αμπλακημάτων
Πυρίπνοα δέξασθε Πνεύματος δρόσον.
Ω! Τέκνα φωτόμορφα της Εκκλησίας
Νυν εκ Σιών εξελήλυθε Νόμος.
Η γλωσσοπυρσόμορφος Πνεύματος Χάρις!

Σε ελεύθερη μετάφραση:

Ως κάθαρση λυτρωτική από τα αμαρτήματα Δεχθείτε την πύρινη δροσιά του Αγίου Πνεύματος.
Ω! Εσείς τέκνα φωτοειδή της Εκκλησίας του Χριστού.Διότι από την Σιών έκανε την εμφάνιση του ο Νέος Νόμος.

Δηλαδή η Χάρη του Αγίου Πνεύματος με τη μορφή πύρινων γλωσσών!

Ακολουθεί η Ιαμβική Καταβασία της ΣΤ΄ Ωδής

.
Ωδή ΣΤ΄ Ειρμός.

Ιλασμός ημίν Χριστέ και σωτηρία.
Ο Δεσπότης έλαμψας εκ της Παρθένου.
Ιν’ ως προφήτην θηρός εκ θαλαττίου
Στέρνων Ιωναν της φθοράς διαρπάσης.
Όλον τον Αδάμ, παγγενή πεπτωκότα.

Σε ελεύθερη μετάφραση:

Ως εξιλέωση και σωτηρία Χριστέ. Έλαμψες σαν ήλιος συ ο Δεσπότης από την Παρθένο. Όπως άρπαξες τον προφήτη Ιωνά από τα σπλάχνα του θαλασσινού θηρίου, εσύ άρπαξες τον Αδάμ και όλο το ανθρώπινο γένος για να το σώσεις  από τη φθορά της αμαρτίας και του θανάτου.

Ακολουθεί η Ιαμβική Καταβασία της Ζ΄ Ωδής.

Ωδή Ζ΄ Ειρμός.

Σύμφωνον εθρόησεν οργάνων μέλος
Σέβειν το χρυσότευκτον άψυχον βρέτας.
Η του Παρακλήτου δε φωσφόρος Χάρις
Σεβασμιάζει του βοάν. Τριάς Μόνη,

Ισοσθενής, Άναρχος, ευλογητός εί!

Ελεύθερη μετάφραση:

Δυνατά αντήχησε η μελωδία των μουσικών οργάνων (του βασιλιά Ναβουχοδονόσορα) για να προσκυνήσουν την άψυχη χρυσή του εικόνα).
Αλλά η φωτοφόρα Χάρη του Αγίου Πνεύματος μας παρακινεί με σεβασμό να ψάλλουμε με δύναμη

Άξια δοξολογίας είσαι συ η μόνη Αγία Τριαδική Θεότητα, Ισοδύναμη που δεν έχεις αρχή και τέλος.

Ο ιερός Υμνωδός που έγραψε αυτό τον Ιαμβικό Ειρμό αναφέρεται στο βιβλίο της Αγίας Γραφής ΔΑΝΙΗΛ Κεφάλαιο Γ...Ναβουχοδονόσορ ο βασιλεύς εποίησεν εικόνα χρυσήν ΄τψος αυτής πήχεων εξήκοντα. Εύρος αυτής πήχεων εξ. Και έστησεν αυτήν εν πεδίω Δεειρά εν χώρα Βαβυλώνος…Και απέστειλε συναγαγείν τους υπάτους και τους στρατηγούς και τους Τοπάρχας, ηγουμένους και τυράννους..ελθείν εις τα εγκαίνια της εικόνος.
Και συνήχθησαν πάντες οι άρχοντες των χωρών.. Και ο κήρυξ εβόα εν ισχύι:
Αν ώρα ακούσητε της φωνής της σάλπιγγος, σύριγγος τε, και κιθάρας. Σαμβύκης τε και ψαλτηρίου. Συμψωνίας και παντός γένους μουσικών, πίπτοντες προσκυνείτε τη εικόνι τη χρυσή. Και ος αν μη πεσών προσκυνήση...εμβληθήσεται εις την κάμινον του πυρός την καιομένην. Όμως οι τρεις παίδες Σεδράχ, Μισάχ και Αβδεναγώ δεν προσκύνησαν την χρυσή εικόνα. Οργισμένος ο βασιλιάς διέταξε να τους ρίξουν μέσα στο φλεγόμενο καμίνι που το είχαν εκκαύσει επτά φορές περισσότερο.
…Τότε Ναβουχοδονόσορ επλήσθη θυμού και η όψις του προσώπου αυτού ηλλοιώθη επί Σεδράχ, Μισάχ και Αβδεναγώ. Και είπεν εκκαύσαι την κάμινον επταπλασίως…οι τρεις ούτοι έπεσον εν μέσω της καμίνου πυρός της καιομένης πεπεδημένοι. Και περιεπάτουν εν μέσω της φλογός υμνούντες τον Θεόν και ευλογούντες τον Κύριον!
Οι τρεις ευσεβείς νέοι σώθηκαν από τον βέβαιο θάνατο. Και μέσα από το καμίνι προσευχήθηκαν στον Παντοδύναμο Θεό για το θαύμα της σωτηρίας τους.

Συνεχίζουμε με την Ιαμβική Καταβασία της Η΄ Ωδής.

Ωδή Η΄ Ειρμός.

Λύει τα δεσμά και δροσίζει την φλόγα
Ο τρισοφεγγής της Θεαρχίας τύπος
Υμνούσι παίδες, ευλογεί δε τον Μόνον
Σωτήρα και παντουργόν, ως ευεργέτην.
Η δημιουργηθείσα σύμπασα κτίσις!

Σε ελεύθερη μετάφραση:

Λύει τα δεσμά (των τριών παίδων) και δροσίζει τη φλόγα (μεταβάλλει τη φλόγα σε δροσιά) η προτύπωση της Τριαδικής Θεότητας. Σαν τριπλός ήλιος φωτίζει και ακτινοβολεί. Γι’ αυτό υμνούν οι τρεις παίδες και δοξολογεί σαν Ευεργέτη και Σωτήρα και Δημιουργό των πάντων όλη γενικά η κτίσις που είναι δημιούργημα του Θεού. 

Τέλος στην Θ΄ Ωδή ψάλλεται η Ιαμβική Καταβασία.

Ωδή Θ΄ Ειρμός:
Χαίροις Άνασσα Μητροπάρθενον κλέος!
Άπαν γαρ ευδίνητον εύλαλον στόμα.
Ρητρεύον, ού σθένει σε μέλπειν αξίως.
Ιλιγγιά δε νους άπας σου τον τόκον Νοείν.
Όθεν σε συμφώνως δοξάζομεν!

Σε ελεύθερη μετάφραση:

Χαίρε εσύ βασίλισσα που είσαι η δόξα των μητέρων και των παρθένων.
Κάθε ευκίνητο και γλυκόλαλο στόμα που ρητορεύει δεν μπορεί επάξια να σε υμνολογήσει. Και κάθε ανθρώπινος νους ζαλίζεται στην προσπάθεια να κατανοήσει τον υπερθαυμαστό τρόπο της γέννας σου. Γι’ αυτό με μια φωνή όλοι οι πιστοί Θεοτόκε σε δοξολογούμε.

Υπάρχουν πολλά ωραιότατα Ιαμβικά Τροπάρια που ακολουθούν τους Ιαμβικούς Ειρμούς. Για τα Τροπάρια αυτά θα γίνει αναφορά σε άλλο άρθρο.

Αντώνης Τενέδιος

http://www.dimokratism.gr/index.php?option=com_content&view=article&id=538%3A2009-06-15-17-36-22&Itemid=71

ΚΥΡΙΑΚΗ ΠΑΤΕΡΩΝ Α' ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΗΣ ΣΥΝΟΔΟΥ

Ἡ προσευχὴ. Κυρ. Πατέρων Α΄ Οἰκ. Συνόδου   

«Ταῦτα ἐλάλησεν ὁ Ἰησοῦς, καὶ ἐπῆρε τοὺς ὀφθαλμοὺς αὐτοῦ εἰς τὸν οὐρανὸν καὶ εἶπε· Πάτερ, ἐλήλυθεν ἡ ὥρα· δόξασόν σου τὸν υἱόν, ἵνα καὶ ὁ υἱός σου δοξάσῃ σε» (Ἰω. 17,1)

(†) ἐπίσκοποςΑὐγουστῖνος Ν. Καντιώτης

Τὸ Εὐαγγέλιο ποὺ διαβάστηκε σήμερα, ἀγαπητοί μου, εἶναι μιὰ προσευχή. Ποιός ἔκανε τὴν προσευχὴ αὐτή; Ὁ Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστός. Πότε τὴν ἔκανε; Τὴν τελευταία νύκτα τῆς ἐπιγείου ζωῆς του, τὴ Μεγάλη Πέμπτη. Ὅταν τελείωσε ὁ Μυστικὸς Δεῖπνος κ᾿ ἔφυγε ὁ Ἰούδας, εἶχε πιὰ νυχτώσει καὶ ἔλαμπαν τὰ ἄστρα. Τότε ὁ Κύριός μας ὕψωσε τὰ μάτια στὸν οὐρανὸ καὶ προσευχήθηκε. Τί εἶπε;
Ὁ Χριστὸς δοξάζει τὸ Θεὸ καὶ λέει· «Πατέρα μου, σὲ ἐδόξασα ἐπάνω στὴ γῆ. Τὸ ὄνομά σου τὸ φανέρωσα στοὺς ἀνθρώπους»· «ἐφανέρωσά σου τὸ ὄνομα τοῖς ἀνθρώποις» (Ἰω. 17,6).
Καὶ μετὰ συνεχίζει· Σ᾿ εὐχαριστῶ, οὐράνιε Πατέρα, γιατὶ ἔφερες κοντά μου αὐτοὺς τοὺς μαθητάς. Αὐτοὶ θὰ μείνουν στὸν κόσμο. Αὐτοὶ μὲ ἀγαποῦν· ὁ κόσμος ὅμως μὲ μισεῖ. Αὐτοὶ ἄκουσαν τὰ λόγια σου, ὁ κόσμος δὲν τὰ ἄκουσε. Γι᾿ αὐτό, τώρα ποὺ φεύγω καὶ θὰ μείνουν μόνοι καὶ ὀρφανοί, σὲ παρακαλῶ πολὺ νὰ τοὺς φυλάξῃς, γιὰ νὰ μὴ χαθῇ κανένας ἀπὸ αὐτούς.

* * * 

Βλέπουμε στὴν περικοπὴ ποὺ ἀκούσαμε, ὅτι ὁ Χριστὸς ἦταν καὶ ἄνθρωπος, καὶ σὰν ἄνθρωπος ἔκανε καὶ αὐτὸς τὴν προσευχή του. Μᾶς διδάσκει λοιπὸν ἔτσι, ὅτι κ᾽ ἐμεῖς πρέπει νὰ προσευχώμεθα.
Πότε ἔκανε προσευχὴ ὁ Χριστός;Προσευχήθηκε στὸν Ἰορδάνη ποταμό. Προσευχήθηκε στὴν ἔρημο, ὅπου ἐπὶ σαράντα ἡμέρες δέχθηκε ἐπίθεσι ἀπὸ τὸ διάβολο. Προσευχήθηκε τὴ Μεγάλη Πέμπτη στὸ Μυστικὸ Δεῖ πνο, ὅπως εἴπαμε.
Προσευχήθηκε στὸν κῆπο τῆς Γεθσημανῆ. Τόσο μεγάλη ἦταν ἐκεῖ ἡ ἀγωνία του, ὥστε ὁ ἱδρώτας του ἔπεφτε σὰν σταλαγματιὲς αἷμα κάτω στὴ γῆ. Προσευχήθηκε τέλος κ᾿ ἐπάνω στὸ σταυρό.

Ἑπτὰ φορὲς μίλησε πάνω ἀπὸ τὸ σταυρό του ὁ Χριστός. Ἀπὸ τοὺς ἑπτὰ λόγους, ποὺ εἶπε, οἱ τρεῖς εἶναι προσευχές. Τὴν ὥρα ποὺ τὸν κάρφωναν, δὲν καταριόταν, ἀλλὰ εἶπε· «Πάτερ, ἄφες αὐτοῖς· οὐ γὰρ οἴδασι τί ποιοῦσι»· πατέρα μου, συχώρεσέ τους, γιατὶ δὲν ξέρουν τί κάνουν (Λουκ. 23,34). Τὴν ὥρα ποὺ σείστηκε ἡ γῆ κι ὁ ἥλιος σκοτείνιασε, ὁ Χριστὸς εἶπε· «Θεέ μου Θεέ μου, ἱνα- τί με ἐγκατέλιπες;» (Ματθ. 27,46).  Κι ὅταν ἦρθε ἡ ὥρα νὰ ξεψυχήσῃ εἶπε· «Πάτερ, εἰς χεῖράς σου παρατίθεμαι τὸ πνεῦμά μου»· πατέρα μου, στὰ χέρια σου ἀφήνω τὴν ψυχή μου (Λουκ. 23,46).

Βλέπετε τί λόγια ἔχει τὸ Εὐαγγέλιο; Παντοῦ ἔκανε προσευχὴ ὁ Χριστός· στὴν ἔρημο, στὰ βουνά, στὶς ῥεματιές. Καὶ μὲ προσευχὴ ἔφυγε ἀπὸ τὸν κόσμο αὐτό. Τί μᾶς διδάσκει μ᾿ αὐτό; Ὅτι πρέπει ἀπαραιτήτως νὰ προσευχώμεθα.  Χριστιανός, ποὺ δὲν προσεύχεται, δὲν εἶναι χριστιανός.

Τί εἶναι ἡ προσευχή; Τὸ παιδὶ μιλάει μὲ τὴ μάνα, ὁ ἄντρας μιλάει μὲ τὴ γυναῖκα του. Εὐχαριστιέται τὸ παιδὶ νὰ κουβεντιάζῃ μὲ τὴ μάνα, εὐχαριστιέται ὁ ἄντρας νὰ μιλάῃ μὲ τὴ γυναῖκα του, εὐχαριστιέται ὁ νέος νὰ κουβεντιάζῃ μὲ τὴ νέα ποὺ ἀγαπᾷ.
Καὶ τί λένε; ἐφήμερα πράγματα, ἀνοησίες. Ἡ πιὸ ὡραία κουβέντα εἶναι, ν᾿ ἀνοίξῃς τὴν καρδιά σου καὶ νὰ μιλήσῃς μὲ τὸ Θεό· αὐτό εἶναι ἡ προσευχή. Καὶ τί νὰ λὲς στὸ Θεό; Τὰ παλιὰ τὰ χρόνια σηκώνονταν τὸ πρωὶ καὶ πήγαιναν στὴν ἐκκλησιά. Κι ὅταν ἀνέτελλε ὁ ἥλιος, ἔπεφταν μπρούμυτα κ᾽ ἔλεγαν· «Δόξα σοι τῷ δείξαντι τὸ φῶς…».

Τώρα γίναμε σὰν τὰ ζῷα, χειρότεροι κι ἀπὸ τὰ ζῷα. Εἴμαστε ἀχάριστοι ἄνθρωποι· μᾶς δίνει ὁ Θεὸς τόσα ἀγαθά, κ᾿ ἕνα εὐχαριστῶ δὲν λέμε. Προσευχὴ εἶναι νὰ πῇς ἕνα «Δόξα σοι, ὁ Θεός». Προσευχὴ εἶναι νὰ πῇς «Σ᾿ εὐχαριστῶ, Θεέ μου, γιὰ τὶς ἄπειρες εὐεργεσίες σου».
Σοῦ ἔδωσε χέρια γιὰ νὰ δουλεύῃς, σοῦ ἔδωσε πόδια γιὰ νὰ τρέχῃς, σοῦ ἔδωσε αὐτιὰ ν᾿ ἀκοῦς, μάτια γιὰ νὰ βλέπῃς, γλῶσσα νὰ μιλᾷς, μυαλὸ νὰ σκέπτεσαι. Ἔλα λοιπόν, ἄνθρωπε, νὰ πῇς γιὰ ὅλα αὐτὰ ἕνα «Δόξα σοι, ὁ Θεός».
Παραπάνω ὅμως ἀπ᾿ ὅλα αὐτά, ποὺ ἔκανε ὁ Θεός, ξέρεις ποιό εἶναι; Ὅτι κατέβηκε ὁ ἴδιος στὴ γῆ. Ὦ Θεέ μου, ἄνοιξε τὶς καρδιὲς γιὰ νὰ τὸ καταλάβουν! Ὁ Θεὸς κατέβηκε ἐδῶ κάτω στὴ γῆ καὶ σαρκώθηκε, σταυρώθηκε, ἀναλήφθηκε – γιὰ ποιόν; γιὰ μᾶς τοὺς ἀνθρώπους.
Κ᾿ ἐμεῖς οὔτε ἕνα εὐχαριστῶ δὲν τοῦ λέμε. Αὐτὸ λοιπὸν μᾶς διδάσκει τὸ Εὐαγγέλιο.
–Μὰ τί θὰ κερδίσω μὲ τὴν προσευχή; σοῦ λέει ὁ ἄθεος καὶ ὁ ἄπιστος, καὶ γιατί νὰ πάω στὴν ἐκκλησιά;…
Τί θὰ κερδίσῃς; Ἂν κάνῃς προσευχή, θαύματα θὰ δῇς στὴ ζωή σου.
–Ποιά θαύματα;
Σᾶς ἀναφέρω ἐνδεικτικῶς μερικά. – Ἦταν ἕνα ἀντρόγυνο καὶ δὲν εἶχαν παιδιά. Παρακαλοῦσαν τὸ Θεὸ νὰ τοὺς δώσῃ παιδί. Κι ὁ Θεὸς τοὺς ἄκουσε. Ποιό εἶναι τὸ ἀντρόγυνο αὐτό; εἶναι ὁ πατέρας καὶ ἡ μητέρα τῆς Παναγίας μας, ὁ Ἰωακεὶμ καὶ ἡ Ἄννα. Παρακαλοῦσαν τὸ Θεό, κι ὁ Θεὸς τοὺς ἔδωσε τὴν Παναγία.
- Κάποιος ἄλλος μὲ τὴν προσευχή του ἔκλεισε τὰ οὐράνια ἐπὶ τρία χρόνια. Σταγόνα δὲν ἔπεφτε στὸ χῶμα. Ἡ γῆ ἔγινε σὰν τὸ κεραμίδι. Καὶ πάλι αὐτός, ἕνας ἄνθρωπος, προσευχήθη κε καὶ ἄνοιξαν τὰ οὐράνια, ἔπεσε βροχὴ στὴ γῆ. εἶναι ὁ προφήτης Ἠλίας.
-  Τὸν ἄλλο τὸν ἔπιασαν καὶ τὸν ἔρριξαν σ᾿ ἕνα λάκκο μὲ πεινασμένα λιοντάρια, κι αὐτὰ ἦταν ἕτοιμα νὰ τὸν φᾶνε. Ἀλλὰ μὲ τὴν προσευχή του ἔφραξε τὰ στόματα τῶν λιονταριῶν. εἶναι ὁ προφήτης Δανιήλ.

– Μά, θὰ μοῦ πῆτε, αὐτὰ συνέβαιναν «τῷ καιρῷ ἐκείνῳ». Ὄχι, ἀγαπητοί μου. Καὶ σήμερα γίνονται θαύματα μὲ τὴν προσευχή.
- Μοῦ ἔλεγε κάτω στὴν Ἀθήνα ἕνας καπετάνιος, ποὺ ταξίδευε μὲ μεγάλο καράβι στὸν Ἀτλαντικὸ ὠκεανό· Μᾶς ἔπιασε φουρτούνα. Βάλαμε τὰ δυνατά μας, ῥίξαμε τὶς ἄγκυρες, ἀλλὰ ἡ φουρτούνα ἦταν μεγάλη, τὸ κῦμα βουνό. Τελικῶς τὸ καράβι μας βούλιαξε. Πέσαμε στὴ θάλασσα μὲ δάκρυα στὰ μάτια. Τὴν ὥρα ἐκείνη εἶπα· Θεέ μου, σῶσε με! τίποτε ἄλλο.
Καὶ τότε ἕνα κῦμα πελώριο μὲ πῆρε, μὲ σήκωσε ψηλὰ καὶ μὲ πέταξε στὴν ἀμμουδιά. Κοιμήθηκα. Ὕστερα ἀπὸ μία – δύο ὧρες ξύπνησα. Σὰν ὄνειρο μοῦ φάνηκε. Μὲ ἔσωσε ὁ Θεός.

- Ὁ ἄλλος ἦταν βαρειὰ ἄρρωστος στὸ νοσοκομεῖο. Ἔφεραν γιατροὺς ἀπὸ τὴν Εὐρώπη, ἀπὸ τὴν Ἑλβετία. Τὸν ἐξέτασαν καὶ εἶπαν, ὅτι τίποτε δὲν γίνεται, δὲν ὑπάρχουν φάρμακα, δὲν μποροῦν νὰ κάνουν κάτι· θὰ πεθάνῃ, μιὰ μέρα ἔχει ζωή.
Κοντὰ στὸν ἄρρωστο γονάτισε τότε ἡ γυναίκα του καὶ προσευχήθηκε. Κορόϊδευαν οἱ γιατροί, κορόϊδευαν οἱ νοσοκόμες, κορόϊδευαν οἱ πάντες. Μὰ τὴν ἄλλη μέρα ὁ ἄρρωστος ἄνοιξε τὰ μάτια του.
Ἕνας κρύος ἱδρώτας τὸν ἔπιασε τὴ νύχτα. Ὁ πυρετὸς ἔπεσε. Σηκώθηκε ἐπάνω, καὶ ὅλοι τά ᾽χασαν. Καὶ γιατροὶ πίστεψαν, ὅτι ἔγινε θαῦμα.

Ἐλᾶτε λοιπὸν ἐσεῖς οἱ ναυτικοί, γιὰ νὰ μᾶς πῆτε τὰ θαύματα ποὺ κάνει ὁ Θεός. Ἐλᾶτε ἐσεῖς οἱ ἄρρωστοι, γιὰ νὰ μᾶς πῆτε τὰ θαύματα ποὺ κάνει ὁ Χριστός. Κ᾿ ἐλᾶτε ἐσεῖς οἱ γέροντες, ποὺ πήγατε στρατιῶτες ἐπάνω στὴν Ἀλβανία, ὅπου οἱ σφαῖρες ἔπεφταν σὰν χαλάζι κ᾽ οἱ πέτρες σχίζονταν, καὶ πέστε μας· Ποιός σᾶς ἔσωσε; Ἐκεῖ τότε δὲν ἀκουγόταν καμμία βλασφημία, ἀλλὰ μόνο τὸ «Θεέ μου» καὶ «Παναγία μου».
Στρατιῶτες καὶ ἀξιωματικοὶ σώθηκαν μὲ τὴν προσευχή. Μεγάλο πρᾶγμα ἡ προσευχή. Νὰ προσεύχεστε, ἀγαπητοί μου.

* * *

 –Καλά, θὰ πῇ ἕνας· ὅσοι πῆγαν σχολεῖο, αὐτοὶ ξέρουν γράμματα καὶ μποροῦν νὰ κάνουν προσευχή. Ἐγὼ ὅμως εἶμαι ἀγράμματος, δὲν ξέρω οὔτε τὸ ἀλφάβητο· πῶς θὰ κάνω προσευχή;
Μπορεῖ, ἀγαπητοί μου, καὶ ὁ πιὸ ἀγράμματος, ποὺ δὲν ξέρει οὔτε τὴν ὑπογραφή του νὰ βάλῃ, μπορεῖ κι αὐτὸς νὰ κάνῃ προσευχή. Δὲν χρειάζονται πολλὰ λόγια. Θὰ σᾶς πῶ μιὰ προσευχή, ποὺ μπορεῖτε νὰ τὴ λέτε πάντοτε ὅπου βρίσκεστε, καὶ στὸ δρόμο καὶ παντοῦ. Δυὸ λέξεις εἶναι. Ἄχ αὐτὲς οἱ λέξεις, ἂν τὶς πῆτε μὲ συναίσθησι καὶ προσοχή! Ὄχι ὅπως τὰ λένε τώρα ὡρισμένοι ψαλτάδες, ποὺ τὰ παρατείνουν καὶ τὰ «τσιγαρίζουν», ἀλλὰ μέσα ἀπὸ τὴν καρδιά σας.
Δυὸ λέξεις εἶναι αὐτὴ ἡ προσευχή, καὶ μπορεῖ νὰ τὶς μάθῃ κι ὁ πιὸ ἀγράμματος. Ποιές λέξεις; «Κύριε, ἐλέησον»! Δὲν ὑπάρχει πιὸ ὡραία προσευχή. Λέγε αὐτὴ τὴν προσευχὴ κάνοντας συγχρόνως καὶ τὸ σταυρό σου κανονικά. (Παρακολουθῶ μετὰ λύπης, ὅτι σχεδὸν κανένας δὲν κάνει κανονικὰ τὸ σταυρό του. Ὁ σταυρός, ὁ κανονικός, εἶναι τὸ ἄλφα τῆς πίστεώς μας).
Λέγε, λοιπόν, μὲ πίστι τὸ «Κύριε, ἐλέησον» κάνοντας κανονικὰ τὸ σταυρό σου, καὶ τότε θὰ δῇς θαύματα.

ΚΥΡΙΑΚΗ ΤΟΥ ΤΥΦΛΟΥ

Φωτὸς χορηγός, ἐκ φάους πέλων φάος, Τὸν ἐκ γενετῆς ὀμματοῖς Τυφλόν, Λόγε.

Βιογραφία Το ευαγγέλιο της Κυριακής του Τυφλού, αποτελεί μια αδιάψευστη απόδειξη ότι ο Χριστός δεν ήταν μόνο τέλειος άνθρωπος αλλά και τέλειος Θεός. Όπως διαβάζουμε στο Κατά Ιωάννη Ευαγγέλιο (κεφ. 9, 1-38), ο Χριστός, περνώντας μέσα από την Ιερουσαλήμ, συναντάει έναν εκ γενετής τυφλό. Ο Κύριος, έκανε πυλό, αφού έφτυσε στο χώμα, του άλειψε τα μάτια και τον έστειλε στην κολυμβήθρα του Σιλωάμ. Ο τρόπος αυτός θεραπείας, μας υπενθυμίζει τον τρόπο που ο Θεός δημιούργησε τον άνθρωπο, πλάθοντάς τον. Ο Θεός στην Παλαιά Διαθήκη, πλάθει τον άνθρωπο από χώμα, τώρα ο Χριστός, πλάθει τα μάτια του εκ γενετής τυφλού πάλι από χώμα. Ο ίδιος Θεός! Δοκιμάζει την πίστη του τυφλού και τον στέλνει στην κολυμβήθρα του Σιλωάμ. Σέβεται την ελευθερία του ανθρώπου, και ζητάει τη δική του εκούσια και ελεύθερη συμμετοχή του στο θαύμα. Ο τυφλός όμως με πίστη, υπακούει στην εντολή του Θεού, πηγαίνει και πλένεται και επιστρέφει βλέποντας. Όμως, η ζωή του θεραπευμένου τυφλού, δε έγινε ευκολότερη. Γίνεται στόχος της κακίας και του μίσους των Φαρισαίων, των ανθρώπων εκείνων που με ζήλο πίστευαν στο Θεό και στην τήρηση του Νόμου Του. Ανακρίνουν τον τυφλό κι αντί να πιστέψουν κι εκείνοι βλέποντας ζωντανό το θαύμα μπροστά τους, κλείνουν τα μάτια της ψυχής τους. Ο θρησκευτικός φανατισμός τους, όχι μόνο τους κλείνει τα μάτια της ψυχής και εξαφανίζει από την ψυχή τους τη διάκριση αλλά τους απομακρύνει τελικά και από το Θεό. Οι γονείς του τυφλού, φοβούνται να ομολογήσουν το θαύμα που έγινε στο παιδί τους που γεννήθηκε τυφλό, για να μην γίνουν αποσυνάγωγοι. Τόση ήταν η πίστη τους και η χαρά τους που απέκρυψαν αποφεύγοντας με μαεστρία να ομολογήσουν ένα αληθινό γεγονός. «Έχει ηλικία αυτόν να ρωτήσετε»! Ίσως ο Χριστός να τους χάλασε τα σχέδια, αφού ο εκ γενετής τυφλός γιος τους ζητιάνευε. Ίσως τους χάλασε την ησυχία τους αφού έπρεπε να παρουσιαστούν στη συναγωγή και να ανακριθούν με τον κίνδυνο να γίνουν αποσυνάγωγοι. Κι εμείς οι χριστιανοί που ευεργετούμαστε καθημερινά από το Θεό, ντρεπόμαστε ή φοβόμαστε να ομολογήσουμε το Θεό από την ολιγοπιστία μας. Βάζουμε τα συμφέροντά μας πάνω από το Θεό, πιστεύοντας ενδόμυχα πως Εκείνος θα μας καταλάβει! Εκείνος θα μας καταλάβει αλλά θα δει και την πίστη μας και τις προτεραιότητες που έχουμε βάλλει στη ζωή μας. Θα δει ποιους θεούς έχουμε βάλλει στη θέση Του και με το δικό του τρόπο δε θα πάψει να μας υπενθυμίζει πως Εκείνος είναι το φως του κόσμου. Ο τυφλός, τελικά δε θεράπευσε μόνο τα μάτια του σώματός του αλλά και της ψυχής του. Αναγνωρίζει και προσκυνεί τη θεότητα του Ιησού και δε διστάζει να το ομολογήσει στους θρησκευτικούς άρχοντες με θάρρος που θα το ζήλευαν πολλοί από μας. Δεν αρκεί μόνο η πίστη, χρειάζεται και η ομολογία πίστεως για να γίνουμε γνήσια παιδιά του Ιησού. Όταν ομολογήσουμε το Χριστό μπροστά στους ανθρώπους, θα μας ομολογήσει και Εκείνος μπροστά στον Πατέρα Του, μας έχει υποσχεθεί ο Κύριος.

Ἀπολυτίκιον Ἦχος πλ. α’. Τὸν συνάναρχον Λόγον Πατρὶ καὶ Πνεύματι, τὸν ἐκ Παρθένου τεχθέντα εἰς σωτηρία ἡμῶν, ἀνυμνήσωμεν πιστοὶ καὶ προσκυνήσωμεν· ὅτι ηὐδόκησε σαρκί, ἀνελθεῖν ἐν τῷ Σταυρῷ, καὶ θάνατον ὑπομεῖναι, καὶ ἐγεῖραι τοὺς τεθνεῶτας, ἐν τῇ ἐνδόξῳ Ἀναστάσει αὐτοῦ. Κοντάκιον Ἦχος δ’. Ἐπεφάνης σήμερον. Τῆς ψυχῆς τὰ ὄμματα πεπηρωμένος, σοὶ Χριστὲ προσέρχομαι, ὡς ὁ τυφλὸς ἐκ γενετῆς, ἐν μετανοίᾳ κραυγάζων σοι· Σὺ τῶν ἐν σκότει τὸ φῶς τὸ ὑπέρλαμπρον. Μεγαλυνάριον Ἤνοιξας Σωτήρ μου τοὺς ὀφθαλμούς, τοῦ τυφλοῦ ἐκ μήτρας, ὡς φιλάνθρωπος πλαστουργός, τοῦ πηλοῦ τῇ χρήσει, καὶ Σιλωὰμ τῇ νίψει· διό σε ὡμολόγει, Θεὸν καὶ Κύριον. http://www.saint.gr

ΑΓΙΑ ΦΩΤΕΙΝΗ Η ΣΑΜΑΡΕΙΤΙΔΑ

Ο Ευαγγελιστής Ιωάννης μας διασώζει τον περίφημο διάλογο που είχε ο Χριστός με μια πόρνη γυναίκα, την Σαμαρείτιδα. Με μια γυναίκα που οι άλλοι Εβραίοι δεν θα καταδέχονταν όχι απλώς να συνομιλήσουν, αλλ’ ούτε κάν να την πλησιάσουν. Και τούτο, για δύο λόγους: πρώτον γιατί ήταν Σαμαρείτιδα και δεύτερον γιατί ήταν πολύ αμαρτωλή. Την γυναίκα αυτή την απέφευγαν και οι ίδιοι οι συμπατριώτες της, οι Σαμαρείτες. Την απέφευγαν, για την αμαρτωλή διαγωγή της. Τέσσερις άνδρες είχαν περάσει από την ζωή της, και με τον πέμπτο συζούσε παράνομα.

 Όλοι λοιπόν, την αγνοούν, την περιφρονούν, την αποστρέφονται. Όλοι, εκτός από τον Σωτήρα Χριστό, ο Οποίος βαδίζει μέσα στη ζέστη του καλοκαιριάτικου μεσημεριού, για να έλθει να την συναντήσει και να της χαρίσει την λύτρωση. Κουρασμένος από την οδοιπορία και διψασμένος, κάθισε στην πηγή του Ιακώβ να ξαποστάσει. Έστειλε τους μαθητές του στην πόλη να αγοράσουν τρόφιμα και περίμενε την ταλαίπωρη εκείνη γυναίκα, που είχε γίνει θύμα του διαβόλου. Ώ, πόση είναι η αγάπη του Χριστού και η δίψα του για την σωτηρία κάθε αμαρτωλής ψυχής!

 Για την γυναίκα αυτή ο Μητροπολίτης Φλωρίνης κυρός Αυγουστίνος, γράφει: «Ως Θεός ο Χριστός γνώριζε ότι σ΄εκείνη τη δυστυχισμένη χώρα της Σαμάρειας υπήρχε ένα διαμάντι. Διαμάντι, που είχε πέσει μέσα στη λάσπη, και κανένας δεν το πρόσεχε. Διαμάντι ήταν αυτή η αμαρτωλή γυναίκα, η Σαμαρείτιδα. Παρ’ όλη την κατάπτωση και την διαφθορά της, μέσα της έκρυβε κάτι το πολύτιμο. Ερχόταν ώρα που σιχαινόταν τον εαυτό της. Έβλεπε πόσο χαμηλά είχε πέσει. Ποθούσε μια ανώτερη ζωή. Ποθούσε να γνωρίσει την αλήθεια.» (Κυριακοδρόμιον)

Ο διάλογος του Χριστού με την Σαμαρείτιδα

Αυτή την γυναίκα περίμενε ο Ιησούς στο φρέαρ του Ιακώβ. Και να, σε λίγο καταφθάνει, με την στάμνα στο χέρι. Ο Θεάνθρωπος της ζήτησε να του δώσει λίγο νερό. Εκείνη απόρησε πώς ένας Ιουδαίος τολμάει να μιλά σε μια Σαμαρείτιδα, γι’ αυτό και του λέει: «πώς σύ, που είσαι Ιουδαίος, ζητάς να πιεις νερό από εμένα που είμαι γυναίκα Σαμαρείτιδα;» Οι Ιουδαίοι, όπως είπαμε, δεν είχαν καμία επικοινωνία με τους Σαμαρείτες «ου γάρ συγχρώνται Ιουδαίοι Σαμαρείταις»

 (Ιωάν. δ’ 9).

 Βέβαια, αν ήμασταν εμείς οι «θεοφοβούμενοι», κι εγώ δεν ξέρω τι θα άκουγε η γυναίκα εκείνη! Και όμως, ο Χριστός δεν την περιφρονεί, δεν την αποστρέφεται, δεν την προσβάλλει και δεν την ταπεινώνει για την ζωή που κάνει. Αλλά σαν έμπειρος γιατρός προσπαθεί να την θεραπεύσει και σαν καλός ποιμένας να την οδηγήσει στην μάνδρα του Θεού.

 Ο ιερός Χρυσόστομος σχολιάζοντας το σημείο αυτό, γράφει: «…Έτσι και η Σαμαρείτιδα. Την ψυχή της είχε βουτηγμένη στις πορνείες, και φιλονικεί για την πόση λίγου νερού. Και ο Ιησούς δεν την αποστόμωσε, δεν της είπε εγώ είμαι Θεός από Θεό, εγώ στερέωσα τον Ουρανό και θεμελίωσα την γή, και φιλονικείς για το νερό και την πόση του και μάλιστα σύ, γυναίκα μολυσμένη από τις αμαρτίες;». (Μητροπολίτου Τρίκκης & Σταγών Διονυσίου, Πατερικόν Κυριακοδρόμιον, Α΄.Αθήναι 1968, σελ. 47).

Όχι, αδελφέ μου, ο Χριστός δεν της είπε κάτι τέτοιο. Αντιθέτως, παίρνοντας αφορμή από τα λόγια της, της αποκαλύπτει θεμελιώδεις ουράνιες αλήθειες. Ναι, σ’ αυτή την αμαρτωλή γυναίκα, που οι συγχωριανοί της την περιφρονούσαν, σ’ αυτή που ήταν βουτηγμένη στις σαρκικές αμαρτίες, τις οποίες ο Θεός τόσο πολύ βδελύσσεται και καταδικάζει, σ’ αυτή την πόρνη γυναίκα ο Ιησούς αποκαλύπτει την θεότητα του!

 Στην αμηχανία της Σαμαρείτιδας, λοιπόν να προσφέρει λίγο νερό σ΄έναν Ιουδαίο, (όπως εκείνη Τον έβλεπε), ο Χριστός απαντά: «Εάν ήξερες την δωρεά του Θεού και ποιος είναι αυτός που σου λέγει: ‘Δός μου να πιώ’, τότε εσύ θα τον παρακαλούσες κι εκείνος θα σου έδινε νερό ζωντανό» (Ιωάν. δ’ 10).

 Ο νούς της αδυνατεί να συλλάβει και να εννοήσει αυτές τις θείες αλήθειες, γι΄αυτό και Του λέει: «Κύριε, ούτε δοχείο έχεις, αλλά και το πηγάδι είναι βαθύ. Από πού, λοιπόν, έχεις το νερό το ζωντανό; Μήπως εσύ είσαι ανώτερος από τον πατέρα μας τον Ιακώβ, που μας έδωκε το πηγάδι, κι ήπιε από αυτό ο ίδιος και τα παιδιά του και τα ζώα του;» (Ιωάν. δ’ 11-12).

 Η γυναίκα και πάλι αδυνατεί να εννοήσει όλα αυτά. ΄Αλλωστε, θα ήταν ίσως η πρώτη φορά που της δόθηκε η ευκαιρία να συζητήσει και να ακούσει τέτοια ουράνια και θεϊκά λόγια. Νομίζοντας, ακόμη, ότι το νερό που έχει αυτός που της μιλά είναι διαφορετικό από τα άλλα και έχει την ικανότητα να κόβη την δίψα μια για πάντα, και επιπλέον ότι έτσι θα απαλλασσόταν από τον κόπο της μεταφοράς, του λέει: «Κύριε, δός μου αυτό το νερό για να μη διψώ, ούτε να έρχομαι εδώ στο πηγάδι να παίρνω» (Ιωάν. δ’ 15).

 Ο Χριστός, ως καρδιογνώστης, βλέποντας ότι ήρθε η ώρα να δεχθεί η Σαμαρείτιδα το φάρμακο της μετανοίας και το σωτήριο και λυτρωτικό μήνυμα, της λέει με αγάπη και διάκριση: «Πήγαινε, φώναξε τον άνδρα σου και έλα εδώ». Η γυναίκα αποκρίθηκε: «Δεν έχω άνδρα». Ο Χριστός της λέει: «Καλά είπες ότι δεν έχεις άνδρα, γιατί πέντε άνδρες πήρες, και τώρα αυτόν που έχεις δεν είναι άνδρας σου. Αυτό, το είπες αλήθεια» (Ιωάν. δ’ 16-18).

 Βλέποντας η αμαρτωλή γυναίκα έναν άγνωστο γι’ αυτήν άνθρωπο να γνωρίζει τα μυστικά της ζωής και της καρδιάς της, του λέει: «Κύριε, βλέπω ότι εσύ είσαι προφήτης» (Ιωάν. δ’ 19). Και αμέσως – αλήθεια ποιος το περίμενε! – η πόρνη άρχισε να ρωτάει τον Χριστό σε ποιόν τόπο πρέπει να λατρεύεται ο Θεός, στα Ιεροσόλυμα, όπως υποστηρίζουν οι Ιουδαίοι ή στο όρος Γαριζείν, όπως δέχονται οι Σαμαρείτες;

 Στην συνέχεια, ο Ιησούς αποκαλύπτει σε μια άσωτη γυναίκα τι είναι ο Θεός και πώς θέλει να Τον λατρεύουν και να Τον προσκυνούν οι αληθινοί προσκυνητές. Αξίζει στο σημείο αυτό να παραθέσουμε τις θείες και σωτήριες αυτές αλήθειες:

 «Πίστεψε με, γυναίκα», της λέει τότε ο Ιησούς, «πλησιάζει ο καιρός πού ούτε σ΄αυτό το όρος ούτε στα Ιεροσόλυμα θα λατρεύετε τον Πατέρα. Εσείς, οι Σαμαρείτες, λατρεύετε εκείνο που δεν ξέρετε, εμείς όμως λατρεύουμε εκείνο που γνωρίζουμε, γιατί η σωτηρία έρχεται στον κόσμο από τους Ιουδαίους. Πλησιάζει όμως ο καιρός, και μάλιστα ήλθε ήδη, που οι αληθινοί προσκυνητές θα λατρεύσουν τον Πατέρα πνευματικά και αληθινά, γιατί τέτοιοι θέλει ο Πατέρας να είναι εκείνοι που τον λατρεύουν. Ο Θεός είναι πνεύμα, και εκείνοι που τον λατρεύουν πρέπει να τον λατρεύουν πνευματικά και αληθινά» (Ιωάν. δ’ 21-24).

 Ακούγοντας αυτά η Σαμαρείτιδα, ξέχασε και το νερό, ξέχασε και τις δουλειές της, ξέχασε ακόμη και το «ου συγχρώνται Ιουδαίοι Σαμαρείταις», ξέχασε κάθε βιοτική και κοσμική μέριμνα, και ενδιαφέρεται τώρα να μάθει περισσότερα για τον Θεό. Γι’ αυτό και Του λέει: «Ξέρω ότι θα έλθει ο Μεσσίας, δηλαδή ο Χριστός, όταν έλθει εκείνος, θα μας τα διδάξει όλα» (Ιωάν. δ’ 25).

 Βλέποντας την θεία αλλοίωση της ψυχής της, και παίρνοντας αφορμή από τα λόγια της ο άγνωστος γι’ αυτήν Χριστός, ο κουρασμένος και διψασμένος στρατοκόπος που της ζήτησε λίγο νερό, της λέει: «Εγώ είμαι που μιλώ μαζί σου» (Ιωάν. δ’ 26), «ο Μεσσίας που περιμένετε να έλθει για να σας διδάξει και να σας αποκαλύψει τις ουράνιες και σωτήριες αλήθειες, ο Μεσσίας αυτός, είμαι εγώ, εγώ που σου μιλώ αυτή την στιγμή».

Απόστολος, πριν από τους Αποστόλους

Ο ιερός Χρυσόστομος, σχολιάζοντας τα λόγια αυτά του Κυρίου, λέγει: «Μεγάλα και παράδοξα θαύματα. Αυτό που σε πολλούς Αποστόλους έκρυψε, στην πόρνη αποκαλύπτει φανερά». Θα ήθελα όμως να τελειώσω με τα λόγια του ιδίου Πατρός, με τα λόγια εκείνα που αναφέρονται στην προσπάθεια της Σαμαρείτιδας να πείσει τους συμπατριώτες της να έλθουν και να δούν τον Χριστό:

 «Στο μεταξύ έρχονται οι μαθητές και Τον βρίσκουν να μιλά με την γυναίκα. Απόρησαν που μιλούσε με γυναίκα. Αυτός που τον προσκυνούν οι άγγελοι, μιλούσε με την πόρνη. Αυτός που συμβασιλεύει με τον Πατέρα στην ατελείωτη βασιλεία, μιλούσε μόνος σε μια γυναίκα μόνη. Εκείνη όμως άφησε την στάμνα της και μπήκε στην πόλη. Άφησε την στάμνα της, γιατί γέμισε με τα ζωντανά νερά, και αφού μπήκε, φώναξε στους πολίτες: «Ελάτε να δείτε κάποιον που μου είπε όλα όσα έκανα. Μήπως είναι αυτός ο Χριστός»; «Ελάτε να δείτε κάποιον». Δεν είπε, ελάτε να δείτε τον Θεό ανάμεσα στους ανθρώπους, για να μην νομίσουν οι άνθρωποι ότι παραφρόνησε. Για να μην πούν οι άνθρωποι: αυτή είναι τρελή. Πότε είδε κανείς τον Θεό να περπατά; Πότε είδε κανένας τον Θεό να συναναστρέφεται με τους ανθρώπους; «Ελάτε να δείτε κάποιον που μου είπε όλα όσα έκανα».

 «Τους ξυπνά την επιθυμία να βγουν και να πιαστούν. Όπως πιάστηκε στο δίχτυ, θέλει να πιάσει. Είδε έναν Ιουδαίο και έφθασε η ίδια στην αντίληψη του Κυρίου, κι οδηγεί τους άλλους να φθάσουν από τον άνθρωπο στο Θεό. Πόρνη με συνείδηση Αποστόλου, που έγινε από τους Αποστόλους πιο δυνατή. Γιατί οι Απόστολοι περίμεναν να συμπληρωθεί ολόκληρη η Θεία οικονομία και τότε άρχισαν τα αποστολικά τους κηρύγματα. Η πόρνη όμως και πριν από το πάθος και την Ανάσταση, ευαγγελίζεται τον Χριστό. «Ελάτε να δείτε κάποιον που μου είπε όλα όσα έκαμα. Διαλαλώ τα αμαρτήματα μου, για να οδηγήσω εσάς. Για να δείτε εσείς τον Θεό που έφθασε στον κόσμο, πομπεύω τα σφάλματα μου. Κι ας προσκυνείται ο Χριστός που δεν αποστρέφεται τους αμαρτωλούς. Ελάτε να δείτε κάποιον που μου είπε όλα όσα έκαμα. Μήπως αυτός είναι ο Χριστός»;

 «Πρόσεξε τη σοφία της γυναίκας, πρόσεξε την ευγνωμοσύνη της πόρνης. Ένα αμάρτημα της είπε ο Χριστός, την πορνεία μονάχα, κι εκείνη άφησε την στάμνα κι έτρεξε στην πόλη λέγοντας: «Ελάτε να δείτε κάποιον που μου είπε όλα όσα έκανα».

 «Κηρύττει αυτόν που γνωρίζει τα πάντα, κηρύττει πιο μεγαλόφωνα από τους Αποστόλους. Δεν τον είδε να σηκώνεται από τους νεκρούς, δεν είδε τον τετραήμερο Λάζαρο να ξαναπροσκαλήται από τον τάφο, δεν είδε τον θάνατο να φυλακίζεται, δεν είδε την θάλασσα να χαλιναγωγείται με τον λόγο. Δεν είδε τον πλάστη του Αδάμ, στην περίπτωση του τυφλού, να αναπληρώνει με το πηλό το φυσικό ελάττωμα, όμως τον κεραμουργό του Παραδείσου διαλαλούσε με τον λόγο της. «Ελάτε να δείτε κάποιον που μου είπε όλα όσα έκανα». Κι από την πόλη εκείνη των Σαμαρειτών πίστεψαν σ’ αυτόν πολλοί από τα λόγια της γυναίκας, που μαρτυρούσε ότι «μου είπε όλα όσα έκανα».

 Ας μιμηθούμε κι εμείς αυτή την Σαμαρείτιδα και χωρίς να νιώθουμε παράλογη εντροπή για τα αμαρτήματα μας, να φοβόμαστε τον Θεό. Τώρα όμως βλέπω να γίνεται το αντίθετο, δεν φοβόμαστε αυτόν που πρόκειται να μας κρίνει, αλλά τρομάζομε αυτούς που δεν μπορούν να μας βλάψουν σε τίποτα και φοβόμαστε μη μας προσβάλλουν. Γι’ αυτό τιμωρούμαστε γι’ αυτά που φοβόμαστε. Αυτός που ντρέπεται να φανερώσει τα αμαρτήματα του σε άνθρωπο, δεν ντρέπεται όμως να τα πράξει μπροστά στα μάτια του Θεού και δεν θέλει να ομολογήσει και να μετανοήσει, θα θεατρινιστεί εκείνη την ημέρα όχι μπροστά σ’ έναν και σε δύο αλλά στα μάτια όλης της οικουμένης.

 Ας συνομιλήσουμε λοιπόν με τον Χριστό, γιατί και τώρα ανάμεσα μας στέκεται και μας μιλά με το στόμα των Προφητών και των Αποστόλων. Ας Τον ακούσουμε και ας Τον πιστέψουμε» (Μητροπολίτου Τρίκκης & Σταγών Διονυσίου, Πατερικόν Κυριακοδρόμιον, Ά, Αθήναι 1968, σελ. 55-57).

 Αδελφέ μου, όταν ακούς τον ψάλτη στην εκκλησία να λέει: «Τη αυτή ημέρα, Κυριακή Πέμπτη από του Πάσχα, την της Σαμαρείτιδας εορτήν εορτάζομεν. Ταίς της σης Μάρτυρος Φωτεινής πρεσβείαις, Χριστέ ο Θεός, ελέησον ημάς. Αμήν», να ξέρεις ότι πρόκειται γι’ αυτήν την πρώην πόρνη και αμαρτωλή γυναίκα.

 Ναι, είναι η Αγία πλέον, Μεγαλομάρτυς και Ισαπόστολος Φωτεινή

ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΚΟΙΜΗΣΕΩΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ Ν. ΦΙΛΑΔΕΛΦΕΙΑΣ